Duurzaam openbaar bestuur vereist kanteling in Nederland

Inaugurele rede Roel in ‘t Veld 

Het huidige openbare bestuur in Nederland schiet tekort. De overheid en andere besturingsorganen zijn onvoldoende toegerust om de uitdagingen in de zorg, arbeidsmarkt, woningmarkt en bancaire sector op een duurzame manier het hoofd te bieden. Dat stelt hoogleraar Sustainability and Governance Roel in ’t Veld op vrijdag 7 februari in zijn inaugurele rede aan Tilburg University. Volgens hem is een kanteling van het openbaar bestuur noodzakelijk.

 

 

In ’t Veld schetst in zijn rede hoe de governance (besturing) van duurzame ontwikkeling in een kennisdemocratie als Nederland er uit zou moeten zien, wat daarvoor de randvoorwaarden zijn en welke ontwikkelingen een rol spelen.

 

Een succesvolle governance is in de eerste plaats reflexief, aldus In ’t Veld. Bestuurders moeten een scherp oog hebben voor de ontwikkelingen in de samenleving, de karakteristieken van deze samenleving respecteren en kunnen omgaan met spanningsvelden en onzekerheden. Technologische ontwikkelingen werken door in politiek, media en wetenschap: de drie ‘hoekpunten van de kennisdemocratie’ die in Nederland zeer intensief zijn verstrengeld en tot onderlinge spanningen leiden.

 

Naast de representatieve democratie, waarbij gekozen politici het land besturen, komt bovendien de participatieve democratie op waarin burgers, ondernemers en andere organisaties zeggenschap hebben en zelfs initiatieven voor collectieve voorzieningen verwezenlijken (bijvoorbeeld energiecoöperaties). Succesvol bestuur schuift deze twee besturingsvormen in elkaar, aldus In ‘t Veld: de representatieve organen zouden het eerste woord moeten hebben en daarna vindt het participatieve proces plaats met eventueel nog een toets door de representatieve organen.

 

Ecologisch, economisch en sociaal

Beleid dat succesvol streeft naar duurzame ontwikkeling moet verder niet alleen rekening houden met de ecologische dimensie (de planeet leefbaar houden), maar ook met de economische (adequate materiële levensstandaard) en de sociale dimensie (zorgen voor sociale structuren die de waarden van mensen ondersteunen). Daarnaast houdt dat beleid rekening met zowel de lokale als de globale schaal van vraagstukken en belangen (glocalisering) en is het zoveel mogelijk gericht op de lange termijn. “Ontwikkeling nu en in de toekomst is gekenmerkt door gelijktijdige spanningsvolle aanwezigheid van tegengestelden die elkaar nodig hebben. Zoals centralisatie en decentralisatie, integratie en fragmentatie. Vanuit deze karakteristiek moet je naar de wereld en naar toekomsten kijken”, aldus In ‘t Veld.

 

Prof. dr. Roel in ’t Veld is hoogleraar Sustainability and Governance bij het Tilburg Sustainability Center. Zijn leerstoel wordt mede mogelijk gemaakt door UNESCO.

 

 

Medialand